Annoteren

Op deze pagina lees je wat annoteren is, waarom je annoteert en hoe je annoteert.

Op deze pagina

Wat en waarom?

Wat is annoteren?

Annoteren is het verrijken van een omgevingsdocument met kenmerken die door software gelezen en weergegeven kunnen worden. Deze kenmerken noemen we annotaties. Annotaties geven de kern van de juridische inhoud van een regel weer, of de kern van de inhoud van een beleidstekst.

Is annoteren iets nieuws?

Het effect van annoteren kom je op veel plekken tegen, bijvoorbeeld in webwinkels. Als je op zoek bent naar schoenen in een webwinkel, maak je gebruik van filters. Zo is het vaak mogelijk te filteren op een merk, de prijs of het soort schoen. Hierdoor vind je snel de schoen die je zoekt. Dat komt omdat de schoenen deze kenmerken of labels hebben gekregen. Het toevoegen van zulke kenmerken kun je zien als een vorm van annoteren.

Net zoals je met filters snel de juiste schoen vindt, zorgt annoteren dat je bepaalde tekst of regels kunt vinden.

Waarom annoteer je?

Annoteren zorgt ervoor dat je document op de juiste manier, inhoudelijk, juridisch en visueel wordt omgezet naar informatie op de kaart en andere onderdelen van het Omgevingsloket. Dankzij annotaties kan een gebruiker:

Op de kaart zien welke regels of teksten op een locatie gelden.
Omgevingsdocumenten filteren en doorzoeken.
Nagaan of een vergunning of melding nodig is voor een initiatief en,
als dat van toepassing is, een vergunningaanvraag starten of een melding doen.
De informatie automatisch benutten voor andere softwaretoepassingen dan het Omgevingsloket. Dit noemen we het Open Stelsel voor Derden.

In sommige situaties is annoteren verplicht. Zo moet in omgevingsdocumenten met een artikelstructuur ieder artikel (of ieder lid, als een artikel in leden is verdeeld) minimaal één locatie als werkingsgebied hebben.
Ook is het verplicht om met annotaties informatie beschikbaar te stellen die nodig is om in het Omgevingsloket een formulier, inclusief indieningsvereisten, te maken. Hiervoor is het noodzakelijk om met activiteiten te annoteren.

In andere situaties is annoteren niet verplicht, maar wel zeer wenselijk. De juiste annotaties zorgen namelijk dat de gebruiksvriendelijkheid van het Omgevingsloket verbetert.

Hoe werkt het?

Waar zijn de verschillende annotaties voor?

Je annoteert altijd met een bepaald doel. Je wilt bijvoorbeeld aangeven waar een tekst of regel geldt, of met een thema aangeven over welk aspect van de fysieke leefomgeving de tekst of regel gaat.
Hieronder vind je een kort overzicht van de annotaties. Detailinformatie over hoe je een specifieke annotatie toepast, lees je bij de uitleg over die annotatie:

Met werkingsgebied vastleggen waar een tekst of regel geldt.
Met regelingsgebied vastleggen over welk gebied het omgevingsdocument gaat.
Met activiteit aangeven dat een regel gaat over een activiteit als bedoeld in de Omgevingswet.
Met gebiedsaanwijzing de betekenis van regels of tekst voor een gebied zichtbaar maken.
Met thema aangeven over welke aspect van de fysieke leefomgeving de tekst of regel gaat.
Met hoofdlijn structuur aanbrengen in de tekst en een overzicht geven van de inhoud.
Met omgevingsnorm en -waarde aangeven dat een regel gaat over een norm of waarde die in kwantitatieve of kwalitatieve waarde wordt uitgedrukt.
Met de pons (delen van) ruimtelijke plannen die niet meer geldig zijn verbergen.

Of je nu een gebied aanwijst met een gebiedsaanwijzing, een thema toevoegt aan een tekst of een regel koppelt aan een locatie: in alle gevallen ben je aan het annoteren.

Welke tekst kan je annoteren?

Je kan niet alle tekst annoteren. Hieronder vind je een overzicht van wat wel en niet mogelijk is.

Je kan wel annoteren:

Een artikel, of leden als het artikel leden heeft (in omgevingsdocumenten met een artikelstructuur).
Een gedeelte van de tekst. Zowel de divisietekst, de tekst waar de inhoud staat, als de divisies die je gebruikt voor de ordening (in omgevingsdocumenten met een vrijetekststructuur).

Je kan dus niet annoteren:

Alle onderdelen van het besluit.
De bijlagen en de toelichting bij de regeling.
De structuurelementen in omgevingsdocumenten met een artikelstructuur, zoals hoofdstukken en paragrafen.
Een artikel als het artikel leden heeft.
Een onderdeel van een artikel of lid, of een woord als onderdeel van een zin.
Een locatie. Je annoteert altijd een tekst, al kan een locatie wel onderdeel zijn van een annotatie.

Keuzes maken aan de hand van de Annotatierichtlijn

Bij het annoteren van omgevingsdocumenten maak je veel keuzes. Soms zijn dat moeilijke keuzes, of ken je het effect van die keuzes niet. Er is een Annotatierichtlijn die je helpt bij het maken van die keuzes, aan de hand van richtlijnen met toelichting en voorbeelden. Je raadpleegt de Annotatierichtlijn via de link hieronder:

Bekijk de Annotatierichtlijn voor omgevingsdocumenten met een artikelstructuur

De Annotatierichtlijn gaat over het annoteren van omgevingsdocumenten met artikelstructuur. Geonovum werkt nog aan een Annotatierichtlijn voor omgevingsdocumenten met een vrijetekststructuur.

Wat is verder goed om te weten?

Waarden kiezen uit een waardelijst

Voor verschillende kenmerken van annotaties kies je een waarde uit een waardelijst. De waardelijsten kunnen wijzigen. Lees meer over Waarden kiezen uit een waardelijst.

Veldlabs annoteren

Wij bieden verschillende veldlabs aan over annoteren: Annoteren artikelstructuur deel 1, Annoteren artikelstructuur deel 2 en Omgevingsvisie en programma. Tijdens een veldlab ga je op locatie samen met experts en collega’s uit het land aan de slag met annoteren.

Annotatiemogelijkheden per omgevingsdocument

Het hangt van het type omgevingsdocument af welke annotaties beschikbaar zijn. In de toepassingsprofielen lees je hier meer over. In de tabel 'Overzicht te gebruiken STOP- en TPOD-objecten per omgevingsdocument' staan de annotatiemogelijkheden per omgevingsdocument.