Om teksten beter doorzoekbaar te maken, kun je in omgevingsdocumenten met een vrijetekststructuur gebruikmaken van hoofdlijnen. Op deze pagina lees je wat een hoofdlijn is, waarvoor je deze gebruikt en hoe je een hoofdlijn toepast.
Wat is een hoofdlijn?
Aan stukken tekst kun je een hoofdlijn toevoegen (een hoofdlijn kun je niet aan regels toevoegen). Hiermee breng je structuur aan in de tekst en geef je een overzicht van de inhoud. Zo kun je bijvoorbeeld snel inzichtelijk maken wat de ambities of speerpunten zijn.
Met een hoofdlijn kun je teksten over een bepaald onderwerp, die verspreid staan over verschillende hoofdstukken, met elkaar verbinden. Zo kun je bijvoorbeeld filteren op een specifieke ambitie of speerpunt dat in meerdere hoofdstukken terugkomt. Een hoofdlijn helpt daarmee ook bij het zoeken en selecteren van teksten.
Hoe werkt een hoofdlijn in Regels op de kaart?
Een hoofdlijn heeft effect in de viewer Regels op de kaart. De hoofdlijn hoort alleen bij de tekst en wordt niet op de kaart weergegeven.
- Je ziet de hoofdlijn onder het tab Overzicht in Regels op de kaart.
- Vanuit daar kan je op hoofdlijnen filteren. In de onderstaande afbeelding is er gefilterd op de hoofdlijn 'Een klimaatbestendige delta'. Alle teksten die met deze hoofdlijn zijn geannoteerd worden gevonden.
- In het kenmerkenscherm bij de tekst staan zie je de hoofdlijn staan.
- Je kan een hoofdlijn niet gebruiken als filter over verschillende omgevingsdocumenten heen (zoals bij thema wel kan).
Aan welke tekst kan ik een hoofdlijn koppelen?
Je kunt tekst annoteren met een hoofdlijn als onderdeel van een regeling. Een hoofdlijn koppel je daarbij niet aan één woord, maar aan een groter tekstdeel. Hoofdlijnen kun je alleen gebruiken in omgevingsdocumenten met een vrijetekststructuur (beleidstekst).
Een hoofdlijn kan je annoteren op grotere tekstonderdelen, bijvoorbeeld op het niveau van een hoofdstuk. De hoofdlijn geldt dan voor alle onderliggende tekst: het volledige hoofdstuk wordt gevonden wanneer je filtert op de betreffende hoofdlijn.
Aan een stuk tekst kun je meerdere hoofdlijnen koppelen. Houd er wel rekening mee dat de tekst bij filtering op elk van deze hoofdlijnen zichtbaar wordt. Hoofdlijnen mag je gebruiken, maar dit is niet verplicht.
Bouwstenen van een hoofdlijn
Een hoofdlijn bestaat uit twee bouwstenen die je in moet vullen: de soort en de naam. Voor het koppelen van een tekst aan een hoofdlijn moet je, anders dan bij thema, een eigen invulling geven aan de kenmerken. Er zijn geen waardelijsten waar je uit moet kiezen. Hierdoor kunnen per omgevingsdocument verschillende hoofdlijnen worden gebruikt.
De soort gebruik je om de hoofdlijnen te bundelen, dit vormt de rode draad van het omgevingsdocument. Voorbeelden van soort zijn ‘ambitie’ en ‘doel’. Vervolgens geef je iedereen hoofdlijn binnen een soort een naam. Deze naam geeft concrete invulling aan de soort, bijvoorbeeld door specifieke doelen of ambities te benoemen. Je kan in Regels op de kaart alleen filteren op de naam.
In de afbeelding hieronder zijn de soorten bijvoorbeeld 'Toekomstperspectieven' en 'Prioriteiten'. De naam zie je binnen de soort staan, 'Een klimaatbestendige delta' bijvoorbeeld:
Een voorbeeld
In hoofdstuk 1 van een omgevingsvisie worden drie doelen vastgelegd die de gemeente wil bereiken: energieneutraal, klimaatbestendig en het bevorderen van toerisme. Daarnaast worden twee toekomstperspectieven benoemd: bevolkingskrimp en bevolkingsgroei.
In de daaropvolgende hoofdstukken wordt per aspect van de fysieke leefomgeving (zoals natuur, bodem, lucht en geluid) beschreven hoe deze drie doelen worden bereikt binnen de twee toekomstperspectieven.
In elk hoofdstuk annoteer je de tekst die betrekking heeft op het doel energieneutraal met een hoofdlijn, met als soort Doel en als naam Energieneutraal. Datzelfde doe je voor de doelen klimaatbestendig en toerisme bevorderen.
De teksten over de verschillende toekomstperspectieven annoteer je met een hoofdlijn met als soort Toekomstperspectief en als naam bevolkingskrimp of bevolkingsgroei.
Op deze manier kan de gebruiker alle teksten die betrekking hebben op bijvoorbeeld het doel energieneutraal — over de verschillende aspecten van de fysieke leefomgeving heen — eenvoudig bij elkaar zoeken en bekijken.
Thema's toevoegen
Naast hoofdlijn, kan je ook thema's aan de tekst toevoegen om de tekst beter doorzoekbaar te maken. Thema is ook een annotatie die alleen aan de tekst verbonden is en niet zichtbaar is op de kaart. Een verschil is wel dat je bij thema niet zelf een eigen invulling kan geven, maar een waarde uit een waardelijst kiest.
Structuur geven aan de tekst
Een hoofdlijn hoort bij de tekst (en niet bijvoorbeeld bij een locatie). Hoe de tekst is gestructureerd en ingedeeld heeft dan ook veel invloed op of en hoe je een hoofdlijn kan gebruiken. Bij het onderwerp structuur geven aan de tekst, gaan we verder in op hoe je structuur kan geven aan de tekst. Het toevoegen van hoofdlijnen is op zichzelf ook een manier om de tekst beter doorzoekbaar te maken en zo een structuur te geven aan de tekst.