Welke mogelijkheden je hebt voor het structureren van de tekst hangt af van de tekststructuur. De standaard kent twee soorten: de artikelstructuur en de vrijetekststructuur. Op deze pagina lees je wat deze begrippen betekenen en hoe je ze gebruikt.

Op deze pagina

Wat is verder goed om te weten?

Op zoek naar meer informatie?

Wat en waarom?

Wat is de artikelstructuur?

De artikelstructuur gebruik je bij het opstellen van juridische regels. Je kan gebruikmaken van artikelen of leden, maar ook van hoofdstukken, titels, afdelingen en (sub)paragrafen.
De artikelstructuur bevat strikte regels over structuur van de tekst. Door de strakke indeling zien de omgevingsdocumenten van de verschillende bevoegde gezagen er vergelijkbaar uit.

Wanneer gebruik je de artikelstructuur?

Je gebruikt de artikelstructuur als het omgevingsdocument juridische regels bevat. Denk aan een omgevingsplan (linkerafbeelding) en een omgevingsverordening (rechterafbeelding). In de afbeelding hieronder zie je dat de structuur van de omgevingsdocumenten er vergelijkbaar uitziet:

Wat is de vrijetekstructuur?

De vrijetekststructuur gebruik je bij het opstellen van een beleidstekst. Er zijn twee typen tekstelementen die je gebruikt binnen de vrijetekststructuur: een divisie en divisietekst. Onder 'Hoe werkt het?' lees je hier meer over.
Voor de vrijetekststructuur gelden minder strenge voorschriften dan voor de artikelstructuur. Hierdoor kan je de tekst grotendeels naar eigen inzicht indelen.

Wanneer gebruik je de vrijetekststructuur?

Je gebruikt de vrijetekststructuur voor de (beleids)tekst van omgevingsdocumenten die geen artikelen bevat, zoals een omgevingsvisie of programma. Hieronder een voorbeeld van een omgevingsvisie in Regels op de kaart:

Voorbeeld van de vrijetekststructuur in Regels op de kaart

De vrijetekststructuur gebruik je ook voor de overige onderdelen van de regeling, zoals de bijlage en toelichting. Dit betekent dat bij omgevingsdocumenten met een artikelstructuur je te maken hebt met beide tekststructuren. De toelichting bij een omgevingsplan (linkerafbeelding) stel je op met de vrijetekststructuur. Terwijl de juridische regels van het omgevingsplan met de artikelstructuur (rechterafbeelding) worden opgesteld:

De toelichting van een omgevingsplan wordt opgesteld met een vrijetekststructuur

Het besluit (tot wijziging of vaststelling van een omgevingsdocument) wordt ook met een vrijetekststructuur opgesteld.

Hoe werkt het?

In de plansoftware zijn beide tekststructuren geïmplementeerd. Je gebruikt hierdoor bij de verschillende onderdelen van een omgevingsdocument automatisch de structuur die van toepassing zijn.

Je kan niets aanpassen aan de opmaak van de tekst. De opmaak wordt bepaald door de applicaties die de tekst tonen: officielebekendmakingen.nl, de regelingenbanken en Regels op de kaart.

Juridische regels structureren

Voor het structureren van juridische regels gelden de voorschriften van de artikelstructuur. Hieronder zijn een aantal van de relevante kenmerken opgesomd. In hoofdstuk 5 van de toepassingsprofielen kan je alle specifieke regels vinden.

De regels staan in artikelen. De artikelen kan je onderverdelen in leden. Wanneer een artikel leden bevat, kan je geen regels in het artikel zelf zetten.
.
De artikelen staan altijd in hoofdstukken. Als je meer structurering wilt aanbrengen, kun je de tekst verder ordenen met titel, afdeling, paragraaf en subparagraaf. Deze structuurelementen hebben een vaste volgorde. Je kan bijvoorbeeld niet een paragraaf onder een hoofdstuk zetten (maar wel een afdeling).

De artikelen, eventueel met leden, staan altijd op het laagste niveau. Zoals ook in de linkerafbeelding hieronder aangegeven. In de rechterafbeelding zie je dat er een artikel staat onder een paragraaf, terwijl er ook een subparagraaf is. Dit is niet toegestaan.

Je kan alleen annoteren op het niveau van het artikel of lid, niet op de elementen die je gebruikt voor de ordening van de tekst (bij de vrijetekststructuur kan dit wel). Als een artikel leden heeft, kan je alleen annoteren op het niveau van het lid.
Er zijn voorschriften voor de nummering, titels en opsommingen (lijsten) binnen de artikelstructuur. De specifieke voorschriften vind je in hoofdstuk 5 van het toepassingsprofiel.
Bij het opstellen van regels kies je een regeltype. Opties zijn, afhankelijk van het omgevingsdocument, Instructieregel, Omgevingswaardregel en Regel voor iedereen.
Je kan de regels en structuurelementen aanmerken als Gereserveerd of Vervallen.

Structuur geven aan (beleids)tekst

Als je (beleids)tekst opstelt, heb je meer ruimte om een eigen indeling en structuur aan te geven. Hieronder zijn een aantal van de relevante kenmerken van de vrijetekststructuur opgesomd. In hoofdstuk 5 van de toepassingsprofielen kan je alle specifieke regels vinden.

Je bouwt de tekst op met twee typen tekstelementen: de divisie en de divisietekst. In de plansoftware heet dit mogelijk anders, hieronder leggen we uit wat ermee bedoeld wordt.
De divisie gebruik je voor de structurering van de tekst. Als je de tekst bijvoorbeeld opdeelt in hoofdstukken, is het hoofdstuk een divisie waarmee je de tekst ordent. Je kan de divisies naar eigen inzicht indelen en er zijn geen regels voor hoeveel niveaus van divisies je gebruikt. Het is niet verplicht divisies te gebruiken en dus structuur in de tekst aan te brengen. Je kan de kop van de divisie zelf een naam geven en bijvoorbeeld naar wens de labels hoofdstuk of paragraaf gebruiken:

Je kan geen inhoud in een divisie zetten. De inhoud zet je in de divisietekst. Dit is de tekst van het omgevingsdocument. Je kunt in een divisietekst verschillende soorten inhoud opnemen: dit kan gewone tekst zijn, maar ook figuren of tabellen.
Onder het laagste niveau van een divisie moet je altijd een divisietekst (inhoud) neerzetten. Je mag je de divisietekst echter ook onder een divisie (bijvoorbeeld een hoofdstuk) van een hoger niveau zetten als er nog divisies van lagere niveaus zijn (bijvoorbeeld een paragraaf).
Opsommingen (lijsten), de nummering en titels kan je in de vrijetekststructuur grotendeels zelf indelen. De specifieke regels vind je in hoofdstuk 5 van het toepassingsprofiel.
Je kan annoteren op het niveau van de divisie (ordening) en de divisietekst (inhoud). Je kan bijvoorbeeld op het niveau van een hoofdstuk annoteren.
Je kan de divisies en divisieteksten aanmerken als Gereserveerd of Vervallen.