^29-04-2026

De standaard kent twee soorten tekststructuur: de artikelstructuur en de vrijetekststructuur. Op deze pagina lees je wat deze begrippen betekenen en hoe je ze gebruikt.

Op deze pagina

Hoe werkt het?

Wat is verder goed om te weten?

Op zoek naar meer informatie?

Wat en waarom?

Wat is de artikelstructuur?

De artikelen van een omgevingsdocument, en de leden als een artikel uit leden bestaat, bouw je op met de artikelstructuur.
De standaard geeft strikte specificaties voor de indeling van een tekst met artikelstructuur. Zo is de tekst hiërarchisch ingedeeld in hoofdstukken, afdelingen en (sub)paragrafen.

Wanneer gebruik je de artikelstructuur?

De artikelstructuur is er voor omgevingsdocumenten met regels. Denk aan een omgevingsplan (linkerafbeelding) en een omgevingsverordening (rechterafbeelding). In de afbeelding hieronder zie je dat de structuur van de omgevingsdocumenten er vergelijkbaar uitziet:

Je ziet in de afbeelding een voorbeeld-van-de-artikelstructuur. Je ziet een omgevingsplan en omgevingsverordening naast elkaar staan in Regels op de kaart. de structuur is bijna hetzelfde.

Wat is de vrijetekstructuur?

De (beleids)tekst bouw je op met de vrijetekststructuur. Binnen de vrijetekststructuur gebruik je de tekstelementen divisie en divisietekst. Onder 'Hoe werkt het?' lees je hier meer over.
Voor de vrijetekststructuur gelden minder strenge specificaties dan voor de artikelstructuur. Hierdoor kan je de tekst grotendeels naar eigen inzicht indelen.

Wanneer gebruik je de vrijetekststructuur?

De vrijetekstructuur is er voor omgevingsdocumenten met (beleids- of realisatie)tekst, zoals de omgevingsvisie, het programma en het vrijetekstdeel van het projectbesluit. Hieronder een voorbeeld van een omgevingsvisie in Regels op de kaart:

Je ziet in de afbeelding een voorbeeld van de vrijetekststructuur in Regels op de kaart, een omgevingsvisie van Zuid-Holland.

De vrijetekststructuur pas je ook toe voor de overige onderdelen van de regeling, zoals de bijlage en toelichting. Dit betekent dat bij omgevingsdocumenten met een artikelstructuur je te maken hebt met beide tekststructuren. De toelichting bij een omgevingsplan (linkerafbeelding) stel je op met de vrijetekststructuur. Terwijl de artikelen van het omgevingsplan met de artikelstructuur (rechterafbeelding) worden opgesteld:

De toelichting van een omgevingsplan wordt opgesteld met een vrijetekststructuur

Het besluit (tot wijziging of vaststelling van een omgevingsdocument) wordt ook met een vrijetekststructuur opgesteld.

Hoe werkt het?

In de plansoftware zijn beide tekststructuren geïmplementeerd. Je gebruikt hierdoor bij de verschillende onderdelen van een omgevingsdocument automatisch de structuur die van toepassing is.

De opmaak van de tekst wordt bepaald door de applicaties die de tekst tonen: officielebekendmakingen.nl, de regelingenbanken en Regels op de kaart.

Artikelen structureren

Voor het structureren van artikelen gelden de normen van de artikelstructuur. In hoofdstuk 5 van de toepassingsprofielen kan je alle gedetailleerde specificaties vinden. Hieronder zijn er een aantal opgesomd.

De regels staan in artikelen. De artikelen kan je onderverdelen in leden. Wanneer een artikel leden bevat, kan je geen regels in het artikel zelf zetten.
.
De artikelen staan altijd in hoofdstukken. Als je meer structurering wilt aanbrengen, kan je de tekst verder ordenen met titel, afdeling, paragraaf en subparagraaf. Deze structuurelementen hebben een vaste volgorde. Je kan bijvoorbeeld niet een paragraaf onder een hoofdstuk zetten (maar wel een afdeling).

Je ziet een voorbeeld van een verkeerde volgorde van de structuurelementen in de artikelstructuur. Een paragraaf staat onder een hoofdstuk terwijl dit een afdeling moet zijn.

De artikelen, eventueel met leden, staan altijd op het laagste niveau. Zoals ook in de linkerafbeelding hieronder aangegeven. In de rechterafbeelding zie je dat er een artikel staat onder een paragraaf, terwijl er ook een subparagraaf is. Dit is niet toegestaan.

Voorbeeld van een fout artikelen structureren: een artikel staat niet onder het laagste niveau.

Annotaties pas je toe in artikelen en leden, niet op de elementen die je gebruikt voor de ordening van de tekst. Als een artikel leden heeft, kan je alleen annoteren op het niveau van het lid.
Er zijn voorschriften voor de nummering, titels en opsommingen (lijsten) binnen de artikelstructuur. De specificaties vind je in hoofdstuk 5 van het toepassingsprofiel.
Bij elke regel kies je een regeltype. Opties zijn Omgevingswaardregel en Regel voor iedereen. In AMvB, ministeriële regeling en omgevingsverordening kunnen ook Instructieregels voorkomen.
Je kan de artikelen en structuurelementen aanmerken als Gereserveerd of Vervallen.

(Beleids)tekst structureren

Als je de (beleids)tekst opbouwt, heb je meer ruimte om een eigen indeling en structuur aan te geven. In hoofdstuk 5 van de toepassingsprofielen kan je alle gedetailleerde specificaties van de vrijetekststructuur vinden. Hieronder zijn er een aantal opgesomd.

Je bouwt de tekst op met twee typen tekstelementen: de divisie en de divisietekst. In de plansoftware heet dit mogelijk anders, hieronder leggen we uit wat ermee bedoeld wordt.
De divisie gebruik je voor de structurering van de tekst. Als je de tekst bijvoorbeeld opdeelt in hoofdstukken, is het hoofdstuk een divisie waarmee je de tekst ordent. Je kan de divisies naar eigen inzicht indelen en er is geen norm voor hoeveel niveaus van divisies je gebruikt. Het is niet verplicht divisies te gebruiken en dus structuur in de tekst aan te brengen. Je kan de kop van de divisie zelf een naam geven en bijvoorbeeld naar wens de labels hoofdstuk of paragraaf gebruiken:

Je ziet een voorbeeld van de indeling van divisies, waarbij de divisie een kop heeft met als label hoofdstuk, afdeling en paragraaf.

Je kan geen inhoud in een divisie zetten. De inhoud zet je in de divisietekst. Dit is de tekst van het omgevingsdocument. Je kunt in een divisietekst verschillende soorten inhoud opnemen: dit kan gewone tekst zijn, maar ook figuren of tabellen.
Onder het laagste niveau van een divisie moet je altijd een divisietekst (de inhoud) neerzetten. Je mag de divisietekst echter ook onder een divisie (bijvoorbeeld een hoofdstuk) van een hoger niveau zetten als er nog divisies van lagere niveaus zijn (bijvoorbeeld een paragraaf).
Opsommingen (lijsten), de nummering en titels kan je in de vrijetekststructuur grotendeels zelf indelen. De specificaties vind je in hoofdstuk 5 van het toepassingsprofiel.
Je kan annoteren op het niveau van de divisie (ordening) en de divisietekst (inhoud). Je kan bijvoorbeeld op het niveau van een hoofdstuk annoteren.
Je kan de divisies en divisieteksten aanmerken als Gereserveerd of Vervallen.