01-10-2026
Een werkingsgebied en een gebiedsaanwijzing zijn allebei zichtbaar op de kaart en geven een gebied weer. Toch zijn ze niet hetzelfde, maar hebben ze elk een eigen werking. Je kan ze goed naast elkaar gebruiken.
Werkingsgebied
Het werkingsgebied is het gebied waar een artikel, lid of een stuk tekst van bijvoorbeeld een omgevingsvisie of een programma geldt.
In omgevingsdocumenten met artikelstructuur is het werkingsgebied verplicht. Elk artikel — of elk lid als het artikel in leden is verdeeld — moet je annoteren met een werkingsgebied. Voor omgevingsdocumenten met vrijetekststructuur is dit niet verplicht. Maar in de Annotatierichtlijn Omgevingsvisie en Programma adviseren we met klem om elke divisietekst een werkingsgebied te geven (zie richtlijn 4).
Het werkingsgebied zorgt ervoor dat je na een prik in de kaart de tekst vindt die daar geldt. Prik je ergens in de kaart (of selecteer je een perceel of een adres), dan toont een viewer zoals Regels op de kaart alle tekstonderdelen met een werkingsgebied waarin de geprikte plek ligt.
In Regels op de kaart worden werkingsgebieden weergegeven met een blauwe onderbroken lijn met een stippenpatroon. In het kenmerkenscherm van een artikel of lid zie je het terug onder 'Dit artikel geldt in' of 'Dit lid geldt in':
In omgevingsdocumenten met vrijetekststructuur zie je het werkingsgebied onder ‘Deze tekst is van toepassing in’.
Gebiedsaanwijzing
Je annoteert met een gebiedsaanwijzing als de tekst een gebied aanwijst of gaat over een gebied vanwege de specifieke eigenschappen of typering van dat gebied. Met een gebiedsaanwijzing leg je die eigenschappen vast. Zo geeft de annotatie de betekenis weer die de tekst aan een locatie geeft.
Een gebiedsaanwijzing bevat meer informatie dan alleen de locatie. In het kenmerkenscherm van Regels op de kaart zie je:
- tot welk type het gebied behoort (in het voorbeeld van afbeelding 2 water en watersysteem);
- de naam van het gebied (in het voorbeeld Grondwaterbeschermingszone);
- een legenda-item dat laat zien hoe het gebied op de kaart wordt weergegeven:
In Regels op de kaart werkt de gebiedsaanwijzing ook als filter. Je kunt een gebiedsaanwijzing gebruiken als filter om alle tekstonderdelen te vinden die met die gebiedsaanwijzing zijn geannoteerd. Je kunt een gebiedsaanwijzing ook gebruiken als overkoepelend filter over omgevingsdocumenten heen, lees meer over het effect van een gebiedsaanwijzing in Regels op de kaart.
Relatie tussen werkingsgebied en gebiedsaanwijzing
Een tekst kan tegelijk met een werkingsgebied en een gebiedsaanwijzing geannoteerd zijn. Annoteer je een artikel of lid met gebiedsaanwijzing dan is dat zelfs verplicht. De locaties van het werkingsgebied en van de gebiedsaanwijzing hoeven niet hetzelfde te zijn. Het bevoegd gezag bepaalt zelf wat het werkingsgebied is, wat de locatie van de gebiedsaanwijzing is en of deze hetzelfde zijn of dat ze verschillen.
In de afbeeldingen 1 en 2 is het werkingsgebied gelijk aan de locatie van de gebiedsaanwijzing.
Maar het kan ook zo zijn dat het werkingsgebied van het artikel het ambtsgebied is, terwijl de gebiedsaanwijzing een kleiner gebied aanwijst. Je vindt het artikel (of het lid) dan bij iedere prik in het ambtsgebied, maar de gebiedsaanwijzing alleen bij een prik in dat specifieke aangewezen gebied.
Meer over het gebruiken van locaties (en de verschillende vormen van gebruik) lees je in de Handreiking locaties in omgevingsdocumenten.