Waarden kiezen uit een waardelijst

02-06-2026

Op deze pagina lees je wat een waardelijst is, hoe je een waardelijst gebruikt en hoe het wijzigen van waardelijsten werkt. 

Wat en waarom?

Wat is een waardelijst?

Een waardelijst is een vaste verzameling van waarden die gebruikt wordt bij het annoteren: het is een lijst met opties waar je uit kan kiezen. Omdat je kiest uit een vaste waardelijst en niet zelf iets kan invullen, bevordert dat de harmonisatie tussen omgevingsdocumenten en/of bevoegde gezagen.
De waardelijsten zijn limitatief, dit betekent dat je altijd een van de waarden uit de betreffende waardelijst moet kiezen. 

De waardelijsten IMOW zijn vastgelegd in de Stelselcatalogus van het Omgevingsloket
Hieronder zie je een voorbeeld van de waardelijst Activiteitengroep. Je ziet onder andere de naam, een versienummer, een toelichting (beschrijving) en dat het een waardelijst IMOW is:

De afbeelding geeft een voorbeeld van een waardelijst in de stelselcatalogus, in dit geval de waardelijst activiteitengroep.

Welke soorten waardelijsten zijn er?

Een groot deel van de waardelijsten heeft betrekking op de weergave van de annotatie op de kaart. Dit zijn de waardelijsten voor het kenmerk groep. Voorbeelden daarvan zijn de waardelijsten Activiteitengroep, Functiegroep en Omgevingsnormgroep. De waarden voor groep bepalen hoe de annotatie volgens de standaardweergave op de kaart wordt weergegeven. Lees meer over Hoe werkt de symbolisatie van annotaties en hoe kies ik de juiste waarde?

Verder zijn er waardelijsten voor kenmerken die geen effect hebben op de weergave in de kaart. Deze waarden zeggen iets over de strekking van de tekst. Je ziet ze wel in het kenmerkenscherm in de tekst. Voorbeelden zijn de waardelijsten Activiteitregelkwalificatie, Thema en Type norm. Een overzicht vind je bij Voor welke kenmerken van annotaties zijn er waardelijsten?

Hoe werkt het?

Je kiest een waarde uit een waardelijst als je gaat annoteren. Voor verschillende kenmerken van annotaties is er een waardelijst. Als je bijvoorbeeld een gebiedsaanwijzing aanmaakt en het type gebiedsaanwijzing invult, kies je een waarde. Je kiest ook een waarde als je een thema aan een tekst koppelt.

Het kiezen van een waarde uit een waardelijst

De waardelijsten zijn geïmplementeerd in de plansoftware. Dit zorgt er voor dat je alleen een waarde uit de juiste waardelijst kan kiezen. Kies de waarde die het beste aansluit bij de inhoud van de tekst. In de Stelselcatalogus zie je bij de verschillende waarden direct de omschrijving als je een waardelijst geselecteerd hebt. Soms is er ook een uitleg beschikbaar. Die zie je nadat je de waarde hebt geselecteerd en klikt op ‘Bekijk meer details’.

Hieronder zie je een voorbeeld van de waarde water uit de waardelijst Thema, waarbij de uitleg al is opengeklapt:

Je ziet een voorbeeld van de waarde water in de waardelijsten thema in de Stelselcatalogus. De omschrijving en uitleg zijn omlijnd.

Wijzigingen in waardelijsten en vervallen van waarden

De waardelijsten wijzigen met enige regelmaat, hiervoor hebben we een wijzigingsproces ingericht. In veel gevallen worden er bij een wijziging nieuwe waarden aan waardelijsten toegevoegd. 
In sommige gevallen worden er vanwege een wijziging waarden aangemerkt als waarden die gaan vervallen. Deze waarden vervallen niet direct, maar na een overgangsfase van een jaar. 

In de Stelcatalogus zijn de waarden die gaan vervallen nog wel zichtbaar, met de aantekening dat ze gaan vervallen. In de uitleg bij de waarde staat de datum waarop de waarde definitief vervalt: 

Voorbeeld vervallen van waarden in de Stelselcatalogus. De informatie die aangheeft dat de waarde vervalt en de uitlegt met de vervaldatum zijn omlijnd.

Op de datum waarop de waarden zijn vervallen, publiceren we een nieuwe versie van de waardelijsten. Daarin komen de vervallen waarden niet meer voor. Je kunt vanaf dat moment niet meer een besluit aanleveren waarin geannoteerd wordt met deze waarde. Bij de validatie van besluiten die je aan de landelijke voorzieningen aanlevert, merk je dit. Hoe dit werkt lees je bij Wat het vervallen van waarden betekent bij het aanleveren van een omgevingsdocument.

Een overzicht van welke waarden wanneer vervallen vind je in de vervalkalender:

Kalender voor het vervallen van waarden

Wat is verder goed om te weten?

Wijzigingsverzoeken

Wil je bij het annoteren een waarde gebruiken die niet in de betreffende waardelijst voorkomt, dan kun je met dit aanvraagformulier een verzoek doen om die waarde(n) aan de waardelijst toe te voegen. Of bekijk de toelichting op het wijzigingsproces

Releasenotes van de wijzigingen in waardelijsten 

Via de onderstaande link krijg je een overzicht van welke wijzigingen zijn doorgevoerd in de nieuwste versie van de waardelijsten: 

Voor een overzicht van eerdere wijzigingen in waardelijsten, bekijk alle Releasenotes van de wijzigingen in waardelijsten.

Per annotatie meer informatie over waardelijst

Je moet een waarde kiezen uit een waardelijst voor verschillende kenmerken van de annotaties. Op de pagina's van de betreffende annotaties vind je meer informatie bijvoorbeeld bij Thema's toevoegen of Gebieden aanwijzen.

Op zoek naar meer informatie?

Meer informatie over waardelijsten 

Er is nog meer uitleg die gaat over, of een relatie heeft met, het kiezen van een waarde uit een waardelijsten:

Overzicht vervallen van waarden uit waardelijsten IMOW

Voor welke kenmerken van annotaties zijn er waardelijsten?

Nieuwe versies van Waardelijsten IMOW

Hoe werkt de symbolisatie van annotaties en hoe kies ik de juiste waarde?

Updates per e-mail ontvangen?