Wat en waarom?

Wat is de artikelstructuur en wanneer gebruik je het?

De artikelstructuur is de opbouw die je gebruikt bij het opstellen van juridische regels. Doordat je de artikelstructuur toepast, kun je gebruikmaken van artikelen of leden, maar ook van hoofdstukken, titels, afdelingen en (sub)paragrafen. 
De artikelstructuur bevat strikte regels over de opbouw en structuur van de tekst. Een regel is bijvoorbeeld dat je een artikel alleen kunt indelen in leden (en niet verder in subleden). Zie de tekst Regels structureren voor een overzicht van de regels en hoe je de artikelstructuur kunt gebruiken. 

Deze structuur gebruik je voor het lichaam van de regeling van omgevingsdocumenten met regels, zoals een omgevingsplan (linkerafbeelding) en een omgevingsverordening (rechterafbeelding). De strakke indeling zorgt ervoor dat de omgevingsdocumenten van verschillende bevoegde gezagen, omdat dezelfde structuur gebruikt wordt, er vergelijkbaar uitzien:

Wat is de vrijetekstructuur en wanneer gebruik je het?

De vrijetekststructuur is de structuur die je gebruikt bij het opstellen van een beleidstekst. Er gelden minder regels voor de opbouw en structuur van de tekst dan voor de artikelstructuur. Hierdoor kan je de tekst grotendeels naar eigen inzicht indelen. Er zijn maar twee typen tekstelementen die je kan gebruiken binnen de vrijetekststructuur: een divisie en divisietekst. Hoe je divisies en divisieteksten kan gebruiken, lees je in Structuur geven aan (beleids)tekst.

De vrijetekststructuur wordt gebruikt voor de (beleids)tekst van omgevingsdocumenten waar het lichaam van de regeling geen artikelen bevat, zoals een omgevingsvisie of programma. Hieronder een voorbeeld van een omgevingsvisie in Regels op de kaart:

De vrijetekststructuur gebruik je verder voor de overige onderdelen van de regeling, zoals bijvoorbeeld de bijlage en toelichting. Dit geldt ook voor omgevingsdocumenten met een artikelstructuur. De toelichting bij een omgevingsplan (linkerafbeelding) stel je op met de vrijetekststructuur. Terwijl de regels van het omgevingsplan (het lichaam) met de artikelstructuur (rechterafbeelding) worden opgesteld:

Het besluit wordt ook met een vrijetekststructuur opgesteld. 

Hoe werkt het en wat moet ik doen?

In de plansoftware zijn de tekststructuren geïmplementeerd. Je gebruikt hierdoor de juiste structuur bij de verschillende onderdelen van een omgevingsdocument en je volgt automatisch de regels en structuur die van toepassing zijn. Desondanks is kort toegelicht hoe de structuren zijn opgebouwd en wat de belangrijkste kenmerken van de structuren zijn. 

Je ziet geen onderdelen over de opmaak van de tekst terugkomen. Je kunt namelijk niets aanpassen aan de opmaak van de tekst. De opmaak wordt bepaald door de applicaties die de tekst tonen: officielebekendmakingen.nl, de regelingenbanken en Regels op de kaart.

Regels structureren

Voor het structureren van juridische regels gelden de regels van de artikelstructuur. Hieronder is een overzicht opgenomen van de belangrijkste kenmerken en regels van de artikelstructuur. Dit zijn niet alle regels die er zijn, in hoofdstuk 5 van de toepassingsprofielen kan je alle specifieke regels vinden:

• De regels zet je neer in artikelen. Je kan bijvoorbeeld dus geen regels direct onder een hoofdstuk zetten (dat alleen bedoeld is voor de structurering van de tekst). De artikelen kan je onderverdelen in leden. Wanneer een artikel leden bevat, kan je geen regels in het artikel zelf zetten.

  .

• De artikelen staan altijd in hoofdstukken. Als je meer structurering wilt aanbrengen, kun je de tekst verder ordenen met titel, afdeling, paragraaf en subparagraaf. Deze structuurelementen hebben een vaste volgorde en je kan bijvoorbeeld niet een paragraaf onder een hoofdstuk zetten (maar wel een afdeling). 

   

• De artikelen, eventueel met leden, staan altijd op het laagste niveau. In de rechterafbeelding hieronder zie je dat er een artikel staat onder een paragraaf, terwijl er ook een subparagraaf is. Dit mag niet. De linkerafbeelding geeft de correcte structuur weer:

   

• Je kan alleen annoteren op het niveau van het artikel of lid, niet op de elementen die je gebruikt voor de ordening van de tekst (bij de vrijetekststructuur kan dit wel). Als een artikel leden heeft, kan je alleen annoteren op het niveau van het lid. Je annoteert altijd een heel artikel of lid en kan niet 1 woord annoteren.
• Daarnaast zijn er specifieke regels voor de nummering, titels en opsommingen (lijsten) als je regels opstelt. De specifieke regels vind je in het toepassingsprofiel.
• Bij het opstellen van regels kan je kiezen uit drie soorten regeltypen.
• Je kan de regels en structuurelementen aanmerken als Vervallen of Gereserveerd.

Structuur geven aan (beleids)tekst

Als je (beleids)tekst opstelt, heb je meer ruimte om een eigen indeling en structuur aan te geven. De volgende regels zijn het belangrijkste voor de vrijetekstructuur. Dit zijn niet alle regels die er zijn, in hoofdstuk 5 van de toepassingsprofielen kan je alle specifieke regels vinden: 

• Je bouwt de tekst op met behulp van twee typen tekstelementen: de divisie en divisietekst. In de software heet dit mogelijk anders, hieronder leggen we uit wat ermee bedoeld wordt. 

• De divisie gebruik je voor de structurering van de tekst. Als je de tekst bijvoorbeeld opdeelt in hoofdstukken, is het hoofdstuk een divisie waarmee je de tekst ordent. Je kan de divisies naar eigen inzicht indelen en er zijn geen regels voor hoeveel niveaus van divisies je gebruikt. Het is niet verplicht divisies te gebruiken en dus structuur in de tekst aan te brengen. Je kan de kop van de divisie zelf een naam geven en bijvoorbeeld naar wens de labels hoofdstuk of paragraaf gebruiken:

   

• Je kan geen inhoud in een divisie zetten. De inhoud zet je in de divisietekst. Dit is de tekst van het omgevingsdocument. Je kunt in een divisietekst verschillende soorten inhoud opnemen: dit kan gewone tekst zijn, maar ook figuren of tabellen.  

  Onder het laagste niveau van een divisie moet je altijd een divisietekst (inhoud) neerzetten. Je mag je de divisietekst echter ook onder een divisie (bv. een hoofdstuk) van een hoger niveau zetten als er nog divisies van lagere niveaus zijn (bv. een paragraaf).

   

• Opsommingen (lijsten), de nummering en titels kan je in de vrijetekststructuur grotendeels zelf indelen. De specifieke regels vind je in het toepassingsprofiel.
• Je kan zowel de inhoud (divisietekst) als de ordening van de tekst (divisie) annoteren. Je kan bijvoorbeeld op het niveau van een hoofdstuk annoteren. Je annoteert altijd een stuk (divisie)tekst en niet 1 woord.
• Je kan de divisies en divisieteksten aanmerken als Vervallen of Gereserveerd.

Wat moet ik verder nog weten?

'Gereserveerd' en 'Vervallen'

Bij het structureren van de regels en tekst kan je de elementen Geserveerd en Vervallen gebruiken. Dit is 'lege' inhoud (die je niet kan vullen), waarmee bij weergave op overheid.nl en in Regels op de kaart de tekst ‘Gereserveerd' of 'Vervallen' wordt gegenereerd. Hoe kan ik Gereserveerd en Vervallen gebruiken?

Regeltypen

Een onderdeel van het structureren van regels is het aangeven van het regeltype: je moet voor elke regel aangeven wat het regeltype is. Door middel van het regeltype kan een gebruiker de relevante regels selecteren, op basis van een van de typen. Welke regeltypen zijn er en hoe werkt dit? 

Thema's en hoofdlijnen toevoegen

Om de tekst en regels van een omgevingsdocument verder te structureren kan je thema's en hoofdlijnen aan de tekst toevoegen. Hiermee is het mogelijk om op thema's of hoofdlijnen te filteren en zo snel de relevante tekst te kunnen vinden. Hoe het annoteren met thema en hoofdlijn werkt, lees je bij de onderwerpen thema's en hoofdlijnen toevoegen.

Hoe de tekst gestructureerd is, heeft ook een groot effect op hoe je thema's en hoofdlijnen kan gebruiken.