Het vervallen van waarden uit de waardelijsten: wat betekent dit concreet bij het aanleveren van een omgevingsdocument?

^{16 maart 2026}

Bij het annoteren van omgevingsdocumenten moet je de juiste waarde kiezen uit een waardelijst. In oktober 2025 is een aantal waarden van de waardelijsten IMOW aangemerkt als waarden die gaan vervallen, zoals je leest in dit nieuwsbericht. Wat het (gaan) vervallen van waarden concreet betekent bij de aanlevering van een besluit over een omgevingsdocument en wat je in de verschillende situaties kunt of moet doen, leggen we uit in dit artikel.  

Validatiemeldingen 

Dat je vervallen waarden niet meer kan gebruiken, of dat je een waarde hebt gebruikt die in de toekomst gaat vervallen, merk je bij de validatie van besluiten die je vanuit de plansoftware aan de landelijke voorzieningen aanlevert. Belangrijk hierbij is dat er alleen gevalideerd wordt op waarden die voorkomen in het (wijzigings)besluit dat je aanlevert. Er wordt niet gevalideerd op waarden die voorkomen in al gepubliceerde omgevingsdocumenten.  

Als je een (ontwerp)besluit tot vaststelling of wijziging van een omgevingsdocument aanlevert met een waarde die is aangemerkt als waarde die gaat vervallen, dan krijg je een waarschuwing. Lever je een (ontwerp)besluit aan met een waarde die al is vervallen, dan krijg je een foutmelding. Je moet dan een andere waarde kiezen. 

Voorbeelden van verschillende situaties 

Hoe het vervallen van waarden precies werkt, leggen we uit met behulp van de onderstaande twee waarden:   

 

Aan de hand van verschillende situaties op verschillende momenten in de tijd, leggen we uit wanneer je welke melding krijgt en of, en zo ja wat je moet doen.  

• 01-01-2026: Het bevoegd gezag heeft een omgevingsvisie waarin is geannoteerd met het thema ‘water en watersystemen’. Er wordt nagedacht over een toekomstige wijziging van de omgevingsvisie. Je levert nu geen wijzigingsbesluit aan en je krijgt dus geen validatiemelding. Het thema ‘water en watersystemen’ blijft zichtbaar in Regels op de kaart.
• 15-06-2026: Je levert het besluit tot wijziging van de omgevingsvisie aan. Het wijzigingsbesluit voegt een nieuwe paragraaf over hetzelfde onderwerp toe. Deze paragraaf is ook geannoteerd met het thema ‘water en watersystemen’. Bij de validatie krijg je de waarschuwing dat deze waarde gaat vervallen. Je hebt nu drie keuzes:

1. De waarschuwing negeren en de publicatie doorzetten. In Regels op de kaart is het thema ‘water en watersystemen’ zowel bij de bestaande als de nieuwe tekst zichtbaar.
2. De publicatie afbreken en het thema ‘water en watersystemen’ alleen voor de nieuwe tekst vervangen door de nieuwe waarde ‘water’.
3. De publicatie afbreken en het thema ‘water en watersystemen’ overal vervangen door de nieuwe waarde ‘water’. Je doet dat zowel voor de nieuwe tekst als voor de bestaande onderdelen van de omgevingsvisie die met het thema ‘water en watersystemen’ zijn geannoteerd.

• 01-11-2026: Je levert een volgend besluit tot wijziging van de omgevingsvisie aan. Er is niets gewijzigd aan de onderdelen van de tekst die met het thema ‘water en watersystemen’ zijn geannoteerd. De nieuwe tekst is niet geannoteerd met dit inmiddels vervallen thema. Je krijgt geen validatiemelding over dit thema. Daar waar het thema is geannoteerd bij de bestaande tekst blijft het in Regels op de kaart zichtbaar.
• 15-12-2026: Je levert een volgend wijzigingsbesluit aan. Aan het hoofdstuk over water is een nieuwe paragraaf toegevoegd. Deze paragraaf is geannoteerd met het thema ‘water en watersystemen’. Je krijgt bij de validatie een foutmelding en de aanlevering wordt geweigerd. Je kunt de foutmelding op twee manieren oplossen:

1. Je vervangt het thema ‘water en watersystemen’ bij de nieuwe tekst door het geldende thema ‘water’. Het thema ‘water en watersystemen’ bij de bestaande tekst laat je onveranderd. In Regels op de kaart zie je in hetzelfde hoofdstuk bij de bestaande tekst het thema ‘water en watersystemen’; bij de nieuwe tekst zie je het thema ‘water’.
2. Je annoteert de nieuwe en de bestaande tekst met het thema ‘water’. Het oude thema ‘water en watersystemen’ komt nu helemaal niet meer voor in de geldende versie van de omgevingsvisie. Bij een tijdreis naar het verleden is in Regels op de kaart het vervallen thema nog wel zichtbaar.

• 15-01-2027: In juni 2026 is een nieuw programma opgesteld. Een deel van de tekst is geannoteerd met het thema ‘water en watersystemen’. Het programma heeft wat vertraging opgelopen. Je levert het ontwerp op 15 januari 2027 aan. Bij de validatie krijg je een foutmelding en de aanlevering wordt geweigerd. Je moet deze foutmelding oplossen door overal het thema ‘water en watersystemen’ te vervangen door het thema ‘water’. 

Er is geen verplichting om geannoteerde waarden die inmiddels zijn vervallen, te vervangen door een geldende waarde. Om te voorkomen dat er langdurig omgevingsdocumenten zijn met daarin twee verschillende waarden voor hetzelfde, is onze aanbeveling om dat wel te doen. Wij bevelen dan ook aan om in de situaties die bij 15-06-2026 en 15-12-2026 zijn beschreven, te kiezen voor de optie waarbij de waarde die gaat of is vervallen overal wordt vervangen, niet alleen bij de aangeleverde wijziging. 

 

Voor een overzicht van wanneer welke waarden gaan vervallen, kan je kijken op de vervalkalender van de WegwijzerTPOD.