Werkplaats omgevingsvisie

Om de mogelijkheden van de omgevingsvisie te verkennen en ervaringen te delen organiseert Geonovum de "werkplaats omgevingsvisie". In deze werkplaats komen onder andere professionals van verschillende bevoegd gezagen bij elkaar en gaan zij aan de slag met het instrument omgevingsvisie. Het uiteindelijke doel van de werkplaats is om te komen tot concrete resultaten van een vorm-inhoudelijk en technisch goede omgevingsvisie. 

Er wordt in de werkplaats concreet gewerkt aan enkele omgevingsvisies door zowel de provincie Utrecht als de gemeenten Leiden en Haarlem en het Rijk. Geonovum faciliteert en ondersteunt in de werkplaats met inhoudelijke en technische kennis en expertise.

Kaarten in de Omgevingsvisie

Om inhoudelijke kaarten in het DSO te kunnen raadplegen kan het object "Kaart" worden gebruikt. Door in de tekst te annoteren met een Kaartobject wordt een gedeelte van de tekst van een OV gekoppeld met de bijbehorende kaart. Op deze manier wordt de functionaliteit van het DSO gebruikt om de kaart bij de tekst te tonen.

Kaderteksten in de Omgevingsvisie

In een omgevingsvisie worden veelvuldig kaders gebruikt waarin met een apart stuk tekst een onderwerp wordt toegelicht of een aanverwant onderwerp wordt aangehaald. Dit staat los van de mogelijkheid om in de vrijetekststructuur koppen te gebruiken om de hoofdtekst in te delen en te ordenen.

Kaderteksten worden als zodanig verwerkt in de raadpleegomgevingen van het DSO. In de viewer van het DSO zijn ze te zien als omkaderde tekstblokken:

Omkaderd tekstblok

Omgevingsvisie in STOP-TPOD

Veel bevoegde gezagen zijn al bezig met het opstellen van een omgevingsvisie. Deze kan als IMRO-structuurvisie worden opgezet en gepubliceerd op ruimtelijkeplannen.nl. Bij het opstellen van de omgevingsvisie werken meerdere disciplines samen aan verschillende onderdelen, zoals de inhoud van de tekst en het koppelen van de geografie.
Bij het indelen van de tekst kan al rekening worden gehouden met de omzetting naar STOP-TPOD. Door consequent met koppen te werken is het mogelijk de tekst met behulp van plansoftware te structureren naar de vrijetekststructuur voor de omgevingsvisie. Deze structuur wordt ondersteund door het DSO, zodat deze ook te raadplegen is in de viewer.

Samenhang omgevingsvisie en omgevingsverordening

De samenhang van de omgevingsvisie met andere omgevingsdocumenten, waaronder de omgevingsverordening ziet eruit, zoals in de onderstaande afbeelding.

Samenhang omgevingsvisie en omgevingsverordening

Beleid en uitwerking is waar de omgevingsvisie thuis hoort. Partijen die de omgevingsvisie gebruiken zijn Rijk, provincies en gemeenten.

 Inhoud van een omgevingsvisie:

  •  beschrijving van de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving
  • de hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van het grondgebied
  •  de hoofdzaken van het voor de fysieke leefomgeving te voeren integrale beleid

Overlappende annotaties

Om te bekijken hoe de omgevingsvisie samenhangt met de omgevingsverordening is er onderzoek gedaan naar overlappende annotaties die in beide omgevingsdocumenten voorkomen. Het gaat om de annotaties thema, gebiedsaanwijzing en locatie. Het doel is om te bekijken of het mogelijk is om  informatie te clusteren en te bekijken hoe dit eruit ziet in het DSO-LV.

Thema

Zowel de omgevingsvisie als de omgevingsverordening hebben thema natuurbescherming gekregen als overlappende annotatie. Bij de omgevingsvisie is de Divisie geannoteerd en bij de omgevingsverordening het artikel.

Annoteren thema in Ovi en OV

Het DSO-LV filter leent zich niet goed voor het clusteren van informatie in dit geval omdat het thema natuurbescherming in de omgevingsverordening zit onder kopje Regelgeving en voor omgevingsvisie onder het kopje Beleid. Bij regelgeving is geen filter op thema op het moment. Voor clusteren van informatie is het op het moment thema niet de geschikte annotatie. Volgens de provincie Utrecht blijft er dan niet veel meer over.

Resultaat filteren thema omgevingsvisie en omgevingsverordening

Locatie

Een andere overlappende annotatie is de locatie.

Samenhang  omgevingsvisie en omgevingsverordening op basis van locatie

Ganzenrustgebied komt, zoals je in de afbeelding hierboven ziet, in beide documenten voor. Als je op de juiste coördinaten klikt, krijg je het beleid en netjes alle regels te zien in de selectie. Net buiten dat gebied klikken resulteert erin dat je deze zaken niet in beeld krijgt. Je kunt niet op een ganzenrustgebied zoeken en daar alle beleid en regels voor krijgen (je kunt het niet isoleren).

Gebiedsaanwijzing

De volgende annotatie is een gebiedsaanwijzing: werelderfgoed Neder-Germaanse Limes

Wikipedia: De Neder-Germaanse limes waren de Romeinse buitengrenzen, de limes, in de Romeinse provincie Neder-Germanie. De limes liep langs wat nu de Oude Rijn, de Kromme Rijn en de Nederrijn is, van Lugdunum (Katwijk) naar Duitsland. Samen met de Opper-Germaans-Raetische limes vormt het de Limes Germanicus.

Klikken op locatie neder-germaanse limes

In de omgevingsvisie en omgevingsverordening komt de gebiedsaanwijzing Werelderfgoed Neder-Germaanse Limes inclusief de geometrie voor. In de gebiedsaanwijzing, daarachter zit weer een locatie met bijbehorende geometrie.

 

Bij regeltekst komt de annotatie gebiedsaanwijzing Werelderfgoed wel naar voren in de viewer, maar bij de vrijetekst niet (wel geannoteerd). Hierdoor is nog niet duidelijk hoe de clustering er in de praktijk uit ziet.

Hergebruik van gml

Voor het hergebruik van gml hebben we twee omgevingsdocumenten gemaakt:​

  1. Omgevingsverordening Utrecht​

  2. Omgevingsvisie Utrecht​

In Omgevingsverordening Utrecht zijn drie locaties vastgelegd:​

  1. Ambtsgebied Provincie Utrecht (PV26)​

  2. Ganzenrustgebied.gml (nl.imow-pv26.gebied.00001)​. Zie afbeelding onder.

  3. Voorlopigelijst-UNESCO-Neder-GermaanseLimesbufferzone.gml ​
    (nl.imow-pv26.gebied.00002)​

Hergebruik gml provincie Utrecht

​In Omgevingsvisie Utrecht wordt verwezen naar bovenstaande id’s. Dit kan via een dynamische koppeling (by reference) en via een niet dynamische koppeling (by value).

Dynamisch koppelen

Het is niet mogelijk om te koppelen naar de gml (guid), maar wel naar elk willekeurig object in de OZON-database, dus ook locaties. In voorgaand voorbeeld is in Omgevingverordening Utrecht ganzenrustgebied.gml vastgelegd met locatie nl.imow-pv26.gebied.00001. Daarna kan iedereen koppelen naar dit locatie-id.​

Voordeel: Bij bedoeld gebruik scheelt repeterende data en kan het helpen bij een efficiënt beheer.​

​Nadeel: Dit is een dynamische koppeling, dus bij wijziging of overschrijving van de inhoud van locatie-id nl.imow-pv26.gebied.00001 zijn alle verwijzingen ernaar aangepast. Bij onbedoelde overschrijving is er geen controle op.​

Niet dynamisch koppelen

Bij een niet-dynamische koppeling wordt niet verwezen naar het oorspronkelijke object maar naar een kopie van het object, dat dus altijd meegeleverd moet worden. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door een datum toe te voegen aan de id, in dit geval nl.imow-pv26.gebied.2021051000001. Hier zijn meer opties mogelijk.

Voordeel: Je voorkomt onbedoelde foute verwijzingen en mogelijke dode links.

Nadeel: De OZON-database wordt belast met veel herhalende kopieën.

​Advies

Vanuit TPOD standaard wordt afgeraden om dynamisch te koppelen!

Updates per e-mail ontvangen?