09-06-2026
Op deze pagina lees je wat een hoofdlijn is, waarom je hoofdlijn gebruikt en hoe je hoofdlijn gebruikt.
Wat is een hoofdlijn?
Met de annotatie hoofdlijn geef je aan dat een stuk tekst gaat over een hoofdlijn van de kwaliteit, ontwikkeling of staat van of het beleid voor de fysieke leefomgeving. Je kan de tekst zo toegankelijk maken voor een gebruiker. Deze gebruiker kan op een hoofdlijn filteren en een overzicht krijgen van de inhoud van de tekst.
Belangrijke kenmerken:
- Hoofdlijnen kan je alleen gebruiken in omgevingsdocumenten met vrijetekststructuur zoals de omgevingsvisie en het programma.
- Je mag hoofdlijnen gebruiken, maar dit is niet verplicht.
- Je bepaalt zelf welke hoofdlijnen je gebruikt.
- Je mag dezelfde hoofdlijnen voor verschillende omgevingsdocumenten gebruiken, maar dat hoeft niet.
Een hoofdlijn hoort bij de tekst en wordt niet op de kaart weergegeven.
Welke tekst kan je annoteren met hoofdlijn?
Je kan alleen realisatie- en beleidstekst annoteren met hoofdlijn (vrijetekststructuur). Het is mogelijk om een divisietekst en een divisie met hoofdlijn te annoteren. Je kan bijvoorbeeld op het niveau van een hoofdstuk annoteren (als je de tekst indeelt met hoofdstukken).
| Let op: Je annoteert ieder stuk tekst waarvoor de hoofdlijn geldt. Annoteer je de hoofdlijn bij de divisie van het hoofdstuk, dan zie je de hoofdlijn alleen bij de kop van het hoofdstuk, niet bij de rest van de tekst in het hoofdstuk. Bij filtering op de hoofdlijn krijg je als resultaat alleen de kop van het hoofdstuk, de tekst in het hoofdstuk zal uitgegrijsd zijn. |
Aan een stuk tekst kan je meerdere hoofdlijnen koppelen. Bij filtering op elk van de aangegeven hoofdlijnen wordt de tekst dan zichtbaar.
Bouwstenen van een hoofdlijn
Een hoofdlijn bestaat uit twee bouwstenen: de soort en de naam. Deze soort en naam bepaal je zelf. Je kiest geen waarde uit een waardelijst.
De soort gebruik je om hoofdlijnen te groeperen. Voorbeelden zijn 'toekomstperspectieven' en 'doelen'.
Naast de soort geef je elke hoofdlijn een naam. Dit is de specifieke naam van de hoofdlijn waarin je bijvoorbeeld een concreet toekomstperspectief of een concreet doel benoemt dat in de tekst voorkomt.
In de afbeelding hieronder zijn de soorten Toekomstperspectieven en Prioriteiten gebruikt.
Je ziet de namen van de hoofdlijnen gegroepeerd onder deze soorten staan, zoals Een klimaatbestendige delta:
Een voorbeeld van de toepassing van hoofdlijnIn hoofdstuk 1 van een omgevingsvisie legt de gemeente drie doelen vast: energieneutraal, klimaatbestendig en het bevorderen van toerisme. Daarnaast benoemt de gemeente twee toekomstperspectieven: bevolkingskrimp en bevolkingsgroei. In de daaropvolgende hoofdstukken beschrijft de gemeente per aspect van de fysieke leefomgeving (zoals natuur, bodem, lucht en geluid) hoe deze drie doelen worden gerealiseerd binnen beide toekomstperspectieven. In elk hoofdstuk annoteer je de tekst die gaat over het doel energieneutraal met een hoofdlijn, met als soort 'Doel' en als naam 'Energieneutraal'. Datzelfde doe je voor de doelen klimaatbestendig en toerisme bevorderen. De teksten over de verschillende toekomstperspectieven annoteer je met een hoofdlijn met als soort 'Toekomstperspectief' en als naam 'Bevolkingskrimp' of 'Bevolkingsgroei'. Door de tekst op deze manier in hoofdlijnen in te delen, kan een gebruiker alle teksten die gaan over bijvoorbeeld het doel energieneutraal — over de verschillende aspecten van de fysieke leefomgeving heen — selecteren en bekijken. |
Wat is het effect van hoofdlijnen in Regels op de kaart?
Het gebruik van een hoofdlijn verbetert de dienstverlening van het Omgevingsloket. Zo is het mogelijk in Regels op de kaart teksten per hoofdlijn te vinden door te filteren:
- Je vindt de hoofdlijnen op het tabblad Overzicht. Vanuit daar kan je op de naam van een hoofdlijn filteren.
In de onderstaande afbeelding is er gefilterd op de hoofdlijn Een klimaatbestendige delta. Alle teksten die met deze hoofdlijn zijn geannoteerd worden gevonden:
- Je ziet de hoofdlijnen in het kenmerkenscherm bij de tekst staan.
- Je kan hoofdlijnen nog niet gebruiken als overkoepelend filter over omgevingsdocumenten heen. In de loop van 2026 wordt dit wel mogelijk. Met Thema's kan je al wel over omgevingsdocumenten heen filteren.
Annoteren
Het koppelen van een hoofdlijn aan de tekst is een vorm van annoteren. Lees meer over waarom je annoteert en hoe dit werkt.
Handige links op de WegwijzerTPOD
Er is nog meer uitleg die gaat over, of een relatie heeft met, het annoteren met hoofdlijn:
Hand-out_veldlab_omgevingsvisie_en-programma.pdf